Les geven

Doorgaans wordt er in de gevorderdenlessen bij Zen.nl een boek behandeld. We hebben dan iedere week een ander hoofdstuk of onderwerp dat we bespreken; de les bestaat uit ongeveer drie kwartier praten en dan twee keer 25 minuten meditatie met daartussen 5 minuten loopmeditatie. In de vakantieperiode worden de reguliere lessen vervangen door lessen die de betreffende zenleraar zelf mag bedenken. Toen mij gevraagd werd of ik les wilde geven was ik meteen enthousiast, ik wist precies waar ik het over wilde gaan hebben. Dit was natuurlijk een kans bij uitstek om de ervaringen en inzichten te delen die zen mij als vrachtwagenchauffeur gebracht heeft. Ik dook meteen in de pen en kwam met een behoorlijk lange tekst. Omdat het oplezen alleen al de gehele les zou beslaan zou er weinig ruimte zijn voor interactie, en dat is nu net het belangrijkste van de les. Niets is echt goed of slecht binnen zen, maar het praten over bepaalde onderwerpen en het horen van andermans ervaring hiermee is een verrijking voor iedereen. Dus maar een paar citaten uit de tekst genomen waar we over konden praten en het de naam gegeven: inzichten van een vrachtwagenchauffeur . Maandag- en dinsdagavond en woensdagochtend heb ik deze les gegeven en het voelde goed. Het is fijn om, aan niet vrachtwagenchauffeurs, uit te kunnen leggen hoe ik als beroepschauffeur bepaalde dingen in het verkeer ervaar en te horen hoe zijdit ervaren.

Voor degene die geïnteresseerd zijn in de volledige tekst deel ik hem hieronder.

Inzichten van een vrachtwagenchauffeur

Welkom,

Mijn naam is Peter van Caulil. Ik ben al zo’n 27 jaar vrachtwagenchauffeur, waarvan 20 jaar internationaal. Vijf jaar geleden liep ik bijna tegen een burn-out aan en ging ik op zoek naar een manier om beter met de stress om te gaan. Ik was al eerder geïnspireerd geraakt door Alan Watts en toen ik op Facebook een advertentie zag voor een gratis proefles bij Zen.nl Breda, was ik meteen enthousiast. Het is me zo goed bevallen dat ik de lerarenopleiding ben gaan doen en in juli doe ik examen. In het kader van de opleiding is het de bedoeling dat je minimaal drie sesshins doet. Een sesshin is een zenretraite die in dit geval een week duurt. Tijdens één van deze retraites ben ik geïnspireerd geraakt om te gaan schrijven over de invloed van zen op mijn werk als vrachtwagenchauffeur. Deze blog genaamd Zen chauffeur wordt goed gelezen en ik hoop op deze manier vrachtwagenchauffeurs, maar ook andere weggebruikers, te inspireren om zich zenvoller in het verkeer te begeven. Veel van mijn blogs bevatten inzichten die niet alleen van toepassing zijn op het verkeer.

Aandacht

Aandacht is één van de belangrijkste pijlers van zen. Aandacht is ook van levensbelang in het verkeer. Het begint al voor vertrek. Is je voertuig in orde? Geen slappe banden, geen uiterlijke gebreken, zit er voldoende olie en koelvloeistof in de reservoirs en ligt er geen plas van het één of ander onder de auto. Tegenwoordig worden we veelal elektronisch gewaarschuwd als er iets niet aanwezig is dus daar hoeven we niet te veel tijd aan te besteden, als we tenminste kunnen vertrouwen op de apparatuur. Als je in de regio blijft is het, afhankelijk van de staat van het voertuig, van minder belang, maar voor een langere reis is het niet verkeerd om eerst aandachtig alles te controleren. Voor we gaan rijden: staan de spiegels goed, zit je goed of moet de stoel versteld worden, heb je de gordel om, zijn de eventuele medepassagiers goed ingesnoerd, is de navigatie goed ingesteld (mocht je die nodig hebben)? Als vrachtwagenchauffeur heb je dan ook nog een boordcomputer of een andere vorm van urenadministratie die je aandacht vraagt en natuurlijk de tachograaf. Staat de lading goed vast, heb je alle vrachtdocumenten bij je, moet de planning nog ingelicht worden dat je vertrekt. Als alles in orde is kunnen we vertrekken.

Iedereen met een rijbewijs heeft natuurlijk geleerd hoe het moet, maar hoe gaat het in de praktijk? De een is zeer secuur en vertraagd of stopt liever een keer extra om te controleren of de baan vrij is, de ander vertrouwt meer op zijn reflexen en gaat wat vlotter door het verkeer. De meeste problemen ontstaan naar mijn inzicht door het grote verschil tussen deze twee typen weggebruikers. Zonder te oordelen over wat de beste manier is durf ik best te zeggen dat veel ongelukken ontstaan omdat de een denkt, dat de ander ook zo denkt als hij of zij, en er dus vanuit gaat dat de ander wel anticipeert op zijn of haar actie. Doordat je daar vanuit gaat, heb je niet je volledige aandacht bij de desbetreffende situatie en is een aanrijding gebeurd voor je er erg in hebt.

Afleiding is de oorzaak van veel ellende op de weg. Vooral als je lang onderweg bent is het soms moeilijk om je aandacht alleen bij het verkeer te houden. Lekker naar de radio luisteren is op zich niet verkeerd, maar als je hem zo hard zet dat je een claxon of zelfs de sirenes van de ambulance niet hoort dan ligt een aanvaring op de loer. Even een berichtje op je telefoon kijken of een kort oppervlakkig gesprek voeren is op zich niet zo erg, maar hoe vaak raken mensen niet zo diep in gesprek dat ze het overige verkeer niet opmerken, slingeren, vertragen of te laat remmen met alle gevolgen van dien.

Afhankelijk van je voertuig en de verkeerssituatie kan het soms zeer moeilijk zijn om alles goed in de gaten te houden. Een vrachtwagen zoals ik doorgaans rijd, een trekker met erachter een oplegger met meesturende assen, kan lekker kort door de bocht. Het nadeel is dat hij, vooral als je de bocht kort maak, een behoorlijke uitzwaai heeft. Terwijl je de bocht maakt is de kant waarheen hij uitzwaait niet zichtbaar. Je moet dus vooraf bepalen of je voldoende ruimte hebt, verandert er ineens iets aan die situatie, bijvoorbeeld omdat iemand er nog even langs wil glippen, is het voor mij op hoop van zegen dat het goed gaat. De vrachtwagen is uitgerust met vier spiegels en twee camera’s. Ondanks dat wordt ik regelmatig verrast door auto’s of fietsers die vanuit het niets lijken te komen. Veel mensen hebben geen besef hoeveel punten dat je als vrachtwagenchauffeur tegelijk in de gaten moet houden. Als ik bijzondere verrichtingen moet uitvoeren doe ik het liefst rustig aan, maar paradoxaal genoeg zijn er dan veel mensen zo ongeduldig dat ze er snel even langs willen en voor mij vanuit het niets komen. Gelukkig heb ik voldoende ervaring en inzicht en ken ik mijn pappenheimers een beetje. Vaak zie ik op voorhand al wie wacht en wie niet en speel ik daar op in, maar ondertussen eisen ze wel een deel van je aandacht op waardoor je soms iets anders over het hoofd ziet.

Rijden vanuit rust

Emotie en verkeer vormen geen goede combinatie. Je kunt natuurlijk moeilijk zeggen, dan laat ik mijn emotie toch thuis, maar als het je emotie is die het stuur in handen heeft dan kun je misschien beter de reis even onderbreken of uitstellen. Of het nu gaat over angst, boosheid of verdriet, emoties vertroebelen je blik. Je reageert niet meer vanuit je verstand maar vanuit je gevoel, en de reactie hierop van andere weggebruikers kan je emotie nog versterken. Ik heb eens een vrouw, met twee kinderen achter in de auto, jankend, vloekend en stampend van frustratie op de spoorwegovergang zien staan terwijl ze recht tegenover een vrachtwagen stond met daarachter een rij auto’s. Achter haar stond niets, maar ze was zo overtuigd van haar gelijk dat ze het verrekte om achteruit te rijden, waardoor ze iedereen in gevaar bracht. Ik heb verschillende malen gezien dat een personenauto een vrachtwagen passeerde die naar zijn zin iets niet goed deed om dan vervolgens, voor die vrachtwagen, vol op zijn rem te gaan staan. Die mensen hebben volgens mij echt geen idee wat ze aan het doen zijn. Een geladen vrachtwagen weegt al gauw dertig tot veertig keer zo zwaar als een personenauto. Let de chauffeur niet op, of heeft hij een defect aan zijn remsysteem, dan is het leed niet te overzien, maar het grootste probleem heeft waarschijnlijk degene die zijn frustratie zo nodig moest tonen.

Haastige spoed is zelden goed. Helaas staan wij als vrachtwagenchauffeurs vaak onder tijdsdruk. Een groot deel van mijn carrière heb ik gedacht dat ik tijd in kon halen door hard te rijden. Een cursus zuinig rijden en de ervaring hebben mij geleerd dat dit niet zo is. Punt één, tijd is niet in te halen, tijd gaat gewoon zijn gang en de tijd die voorbij is haal je niet meer terug. Op tijd beginnen is de grootste tijdwinst die je kunt behalen, dat en efficiënt plannen. Gestaag en met aandacht werken zorgt voor minder fouten en daardoor minder stress en tijdverlies. In het verkeer is het met de vrachtwagen de kunst om zoveel mogelijk te blijven bollen. Vanuit stilstand vertrekken kost veel brandstof, schakelen kost zoiets van 7% per versnelling en remmen kost weer remvoering en banden. Ver vooruitkijken en afstand houden is het credo. Helaas zijn er veel automobilisten die graag nog even voor de vrachtwagen bij het stoplicht staan en daarom nog snel even de door jou bepaalde remafstand inkorten. Het stoplicht springt op groen, jij staat stil en zij zijn weer vertrokken. Doordat ik regelmatig mediteer kan ik tegenwoordig gewoon glimlachen om dergelijke situaties en met compassie denken, ze weten niet beter, en alhoewel het af en toe nog wel eens wat irritatie geeft, maak ik me niet meer zo boos als een aantal jaren geleden.

Compassie

Het lijkt vandaag de dag wel of in het verkeer ‘The law of the jungle’ de enige wet is waar iedereen zich aan houdt. Oog om oog, tand om tand, snijden of gesneden worden. Doet iemand iets wat jij niet goed vind is het blijkbaar jouw morele plicht om hem of haar daar, op een vaak brute wijze, op te wijzen, hetzij door een dikke middelvinger of door luid te claxoneren, maar vaak erger nog door iemand voorbij te rijden en te remmen, en dan soms zelf nog uit te stappen om verhaal te halen. Oog om oog maakt de hele wereld blind zei Gandhi eens, en hij heeft gelijk. Door alle onbegrip en verontwaardiging is er een negatieve sfeer ontstaan in het verkeer. iedereen heeft blijkbaar haast op het moment dat ze in de auto stappen, maar om vandaag de dag snel van de ene kant van de stad naar de andere te komen met de auto of de vrachtwagen heb je geen haast nodig. Geduld helpt je vaak veel sneller van A naar B. Goed opletten, ver vooruit kijken, anticiperen, een ander de ruimte geven om zo de totale verkeersflow te garanderen. Kijk eens wat je kunt doen voor een ander en bedenk niet wat de ander voor jou moet doen, die ander heeft misschien een heel ander beeld van de situatie. Als je begrip kunttonen voor de dommigheden van de andere weggebruikers hoef je ook niet zo hard te zijn tegen jezelf als je een keer zit te suffen. Iemand waarschuwen door middel van de claxon klinkt vaak heel anders dan claxoneren uit frustratie, en de reactie daarop is vaak navenant. De onzekere weggebruiker wordt nog onzekerder en de overmoedige weggebruiker moet even laten zien dat hij of zij niet over zich laat lopen, en daar heb je het weer. Als je met liefde en plezier aan het verkeer deelneemt is het makkelijker om de ander zijn foutjes te vergeven. Als je de ander zijn foutjes kunt vergeven, vergeeft die ander misschien ook jouw foutjes en heb je meer plezier in je rit.

Verbondenheid

Het verkeer is in feite een collectieve bezigheid, als je alleen op de weg zou rijden is er volgens mij niet eens sprake van verkeer. We moeten het dus samen doen. Bepaalde beleefdheden in het dagelijks leven zoals het openhouden van een deur voor iemand kunnen ook van toepassing zijn in het verkeer. Het gebeurt nog wel eens dat ik met mijn vrachtwagen het verkeer achter me tegenhoudt zodat een automobilist bijvoorbeeld veilig achteruit de oprit of het parkeervak uit kan rijden. Ook houd ik soms ruimte vrij voor tegenliggers, bijvoorbeeld bij een bochtige weg houdt dat in dat ik voor de bocht stop. Maar al te vaak zijn er achterliggers die dan vinden dat het niet snel genoeg gaat en komen ze mij voorbij, en dit leidt dan tot gevaarlijke situaties. Zouden ze minder gehaast zijn en zouden ze mijn inschattingsvermogen hoger inschatten dan zouden ze even wachten, minder dan twee minuten is vaak voldoende om een ander veilig zijn reis te laten vervolgen. En als jij die twee minuten niet kunt missen, dan heb jij een verkeerde planning gemaakt of je bent te laat vertrokken. Als een ander mij de ruimte geeft steek ik vaak even mijn hand op bij wijze van dank. Dit geeft mij, en de ander een prettig gevoel, en het geeft me de motivatie om dit volgende keer ook weer voor een ander te doen. Op deze manier draag ik mijn steentje bij aan een prettigere samenwerking op de weg, en hoop ik bij te dragen aan een betere doorstroming en veiliger verkeer voor iedereen.

Heb je toevoegingen of wil je ergens op reageren, dan zie ik je bericht graag tegemoet

Tot de volgende blog en veel geluk toegewenst,

Peter,

Zenchauffeur.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s